[Đàm đạo bên lề lịch sử] Từ lầu xanh lên ngôi bá chủ Biển Đông: Nghịch lý Thúy Kiều và Trịnh Nhất Tẩu

Nếu bạn đam mê loạt phim Cướp biển vùng Caribbean, chắc hẳn bạn sẽ ấn tượng với những nhân vật phản diện mang đầy sức hút của phe "anti-hero" (phản anh hùng): ngoài luật pháp, tàn nhẫn nhưng lại có những nguyên tắc trượng nghĩa đến kiêu hãnh.

Nhưng Hollywood có lẽ cũng phải ngả mũ trước một câu chuyện có thật 100% trong lịch sử Á Đông vào cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19. Đó là cuộc đời của Thạch Dương (hay còn được biết đến với danh xưng Trịnh Nhất Tẩu), người phụ nữ từ thân phận kĩ nữ lầu xanh đã vươn lên trở thành "Nữ hoàng hải tặc" vĩ đại nhất lịch sử nhân loại, chỉ huy một hạm đội hơn 40.000 thuộc hạ, khuất phục cả vương triều nhà Thanh và các hạm đội phương Tây.

Điều kỳ thú là, cuộc đời của Thạch Dương có những điểm giao thoa đến kinh ngạc với nàng Thúy Kiều của Nguyễn Du, và cả hai đều bị cuốn vào vòng xoáy của một triều đại lừng lẫy tại Việt Nam: Nhà Tây Sơn.

1. Sợi dây kết nối vô hình với Triều đại Tây Sơn

Nhiều người nghĩ Trịnh Nhất Tẩu là chuyện riêng của lịch sử Trung Hoa, nhưng thực chất, "bệ phóng" tạo nên thế lực kinh hoàng của bà lại nằm ở Việt Nam.

Vào cuối thế kỷ 18, trong cuộc chiến khốc liệt với Nguyễn Ánh, nhà Tây Sơn (đặc biệt là thời vua Quang Trung và cảnh hậu kỳ) đã chiêu mộ và phong chức tước cho các lực lượng hải tặc vùng Hoa Nam để làm "thủy quân tiền phong". Những thủ lĩnh hải tặc như Trịnh Thất, Trịnh Nhất (chồng của Thạch Dương) đều từng sang Việt Nam, nhận ấn phong của hoàng đế Tây Sơn và chiến đấu dưới ngọn cờ đào.

Chính những năm tháng chinh chiến tại Việt Nam, được tổ chức thành một quân đội chính quy và tiếp thu kỹ thuật đóng tàu chiến lớn của Tây Sơn, đã giúp lực lượng hải tặc này lớn mạnh vượt bậc. Khi nhà Tây Sơn sụp đổ vào năm 1802, Trịnh Nhất rút quân về lại vùng biển Quảng Đông, gom các tổng bang lại tạo thành "Liên minh Hồng Kỳ bang".

Và người đứng sau giúp Trịnh Nhất quản lý, tổ chức và biến liên minh này thành một đế chế không ai khác chính là người vợ của ông: Cựu kĩ nữ Thạch Dương.

2. Hai ngã rẽ của phận má đào: Thúy Kiều và Thạch Dương

Hãy đặt hai người phụ nữ này lên bàn cân để thấy một sự tương phản đầy nghiệt ngã nhưng thú vị của lịch sử và văn học:

• Nàng Kiều của Nguyễn Du: Sinh ra trong gia đình trung lưu, vì biến cố mà phải bán mình, hai lần sa chân vào lầu xanh. Khi gặp được anh hùng hải tặc Từ Hải, Kiều có cơ hội đổi đời, trở thành phu nhân vinh hiển. Nhưng với tâm lý nhẹ dạ và ước mong một cuộc sống bình yên, Kiều đã khuyên Từ Hải ra hàng triều đình, dẫn đến cái chết bi thảm của chồng và bi kịch trầm mình xuống sông Tiền Đường của chính nàng.
• Thạch Dương ngoài đời thực: Xuất thân là một kĩ nữ trên một lầu thuyền nổi ở Quảng Đông. Năm 1801, bà lọt vào mắt xanh của thủ lĩnh hải tặc Trịnh Nhất. Thay vì làm một cô vợ thụ động, Thạch Dương ra điều kiện: Chỉ cưới nếu được chia 50% quyền lực và cùng điều hành hạm đội. Khi Trịnh Nhất chết trong một trận bão, bà lập tức nắm quyền, chọn Trương Bảo Tử làm thuộc hạ thân tín (và sau này là chồng mới) để cùng thao túng đại dương.

Nếu Thúy Kiều đại diện cho tiếng thở dài bất lực của người phụ nữ trước hệ tư tưởng phong kiến hà khắc, thì Thạch Dương lại là hiện thân của sự nổi loạn mãnh liệt, một ngọn lửa khát khao sinh tồn cháy bỏng. Bà không chờ đợi một ai đến cứu chuộc, bà tự mình làm chủ vận mệnh của mình và của hàng vạn đàn ông trên biển cả.